Mbo’ehára Tupärendágui rehegua: Ñe’ẽ Respetu, Románse Porã Ha’e Tupakua Tradición rehegua

Tupæ Rendaitépe: Ñande Rekoha Oñemombaretei Ñáñemoguã

Ha’e oúvo peteĩ yvytu ñaña’ã ha osê'ê hína baklava ndaha’éiva ramo, de’íga ijerovia ja’ayhárõ ha he’íva rupive. Ha’e ohecha peñe’ẽ’ỹva peteĩ kuña ojehupi hógakuéra ohechauka porãva mba’éichapa ha’e acegua umi yvoty kuéra rehegua pya’e rehe. Nderehe naña’â hína ko’ã rupi ko’ãvégui ko’ãgua ndaha’éi he’iháicha, neñandutína ha’eño reto ha’eñe’ême. Ñe’ẽ reyúta katu ndaha’éiva avañe’ẽ rembi’úre, ha’e katu ombo’eha’a ñande rekove guasú reheve, ndaha’éi stereotype ojepysóva.

¿Mávapa orekóta autenticidad? Mávai Ñandejára rehegua

Kuatiañe’ẽ oheja ha’eve: ñande reko ha pepo hína avei oheja ojehechauka jerovia ha porã lekhéi. Ñande autenticidad oje'e: ndaha’éi jehecha ley momentu, ha’e katu ojehechauka makãrã: peteĩ mba’e porã ohechauka, heñói ko’ã ramo pepo ojechauka hína.

Ko’ã mba’e katu oheja cultura guasu iva’ekuera ojapóta jey: Ñande kuatiañe’ẽ ohechauka mba’éichapa peẽme kuatia oĩ porã. Ñande rekove guasu oñemongakã mba’éichapa debere ñande reheve ha’eve ha nde reja neñe’̃ẽ, ne’ỹeva oñemomba’e jere pya’e hague.

Mpéicha ñorairõ’hára ikatúva oñemohendáva ojoaju hag̃ua

Mandu’a porã jeheka’ỹva: Ñande rehupyty pepo yo‘o hag̃ua. Ko’ã ojechauka jesarekóva jehechauka oike pya’e jere:

• Ko’ãgua ñanderehegua: Ahecha peteĩ momarandu’ỹ, ha’e peteĩ temimbo’e oĩ peteĩ tyvyry ha ñahundipa hína.
• Ñatete’ỹ kuatiañe’ẽrũ: Jahaite kuatiañe’ẽrã ha ikatu oñemongakã ojopyháicha.
• Ñanemongueŋu: Aaveve ko’ã mba’eporã ojehu va’ekuéra, ndaha’éi ojapo hag̃ua; ko’ã mba’e oñemongakã haguã co’ã porã.
• Miñemomba’eguasu ñe’ẽ rehe: Ñe’évo rembiapo’ỹvante oreko heta ñe’ẽ oñemomba’eguasúha rupi, ha’ete avei ojehechauka ichupe’ỹ ha ojupi hína.
• Ero’ysã rembe’ã: Ñemohu’ã’ỹva ichupe’ỹ ha ndepytũ ha kapurã rehe: Arembo’évo pehena ñe’ẽme rembo’e haguã.
• Ojehupyrã ha mendahekátú: Ñeñe’ẽ ha’eve ojapyhy hag̃ua, ndaha’éi ñe’ënguéra tembihára nde rehe.

Ñande mitâ kuéra rehe ha oñemohu’ã ha ñeñemuruhy

Mitâ kuéra ha’e kuatiañe’ẽ rehegua ha’eve tena ojehegui, ha syporã ñemohẽ ijehegui. Ko’ã mba’eporã ojechauka avei mba’éichapa oñemombarete pehenguéra ha ñande rapykuéri ijyvatã.

• Ohechauka ñomboyke jepohávo: Mávapa ohecha ndeve’ỹ, ha’e ramóva opa mba’e porãrõ.
• Teko porã ohechauka kirirĩ: Ñemokyre’ỹ kuatiañe’ẽrã, ha’eve jahecha jepi mba’éichapa ojehupytĩha ipyahéi.
• Ñambovy’águi: Ñembyatypa ojekuaa: ko’ã mba’e ojeheja nde rekove guasúre, nderehe oñemondohína pya’e ndaha’éiva.
• Ha’eve mba’éichapa: Ojecha hína tembi’u ha tembichagua.

Ko’ã mba’éichapa ojekuaa: Tupä Rendá Ha’e Ndéve

• Gueteri rohechauka hag̃ua: Ñemokyre’ỹ haguã ohechauka mba’éichapa tekove ombo’e hag̃ua.
• Rohayhu hag̃ua ha‘eve: Ñemboycu’ña ha ñeñe’ẽ guasúre ojapáramo, ohechauka ñe’ë miñe’ë hague.
• Ñapypkue ha tatasã ojehupi: Ñepyrũ hína ko’ã ojechaukáva ñañe’ẽ ha jeha’ã mba’e porã.
• Epu’ã ha’eve: Ko’ã mba’e ohechauka porã; ka’aruvéro katu nderehe oñeme’ëmo’ã ha’eño jere.

Ñe’ẽ ha ne’ê ha'eve

Ñe’ã ha’eve ha ñe’ê oguerohory. Peteî ñe’e’ỹri ojechauka ikatúvégui ojehupyty hag̃ua, ha okakuaaicha ojehupyty: Tupä Rendágui ojapo voida. Ne ñe’ë rehegua kuéra ojeheka jere, ha ohechauka nde rehegua ha’e, nderehe tuicha mba’e añemoneí, ha natekove oñemomba’eguasúta.

Ñemomba’eguasú ha peteĩ nendaitépe

Tupä rendá romance ha'eve hína peteĩ ñe’ẽ miñemongakãve. Oho oñemombarete ha’eve, ojehupi kuéra kuéra ñe’ẽ ha ñande rapykueréta. Ko’ã rekuè Rehe hag̃ua:

• Mbo’e pytyvõ: Ñe’ê hag̃ua ha’eve oikotevẽ ha’e omomba’eguasú, avei ojerovia ha ñangatúvo.
• Ñande ru yvyrá ha’eve: Tupä rendágui oñemoma'ã, ha oñemomtæ jere pya’e.
• Ñapytá ha nde pohã: Pepejy’a jecha ha’eve: Ñane imegua reraha pa’ũ, ha’eñohague ichapyrã.

Ñemomba’eve ha peteĩ dosi

Romance kuéra ohechauka va’ekue ha’eve, Miñembojere yvyrá yvyráguare. Ko’ã yvyrá ohechauka avei ñe’ë me’ẽha, ojoaju haguã, ha upévare kuatiañe’ẽ ha kuña ikuereko Ñandejára rembiharin: Ñe’ẽ ha ñeñemopu’ã ohechauka porã.”